काठमाडौं । इरान र अमेरिकाबीच भएको दुई हप्ते युद्धविरामपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ। तर, यसको प्रत्यक्ष लाभ नेपाली उपभोक्ताले तत्कालै पाउने सम्भावना भने कम देखिएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पद्वारा युद्धविराम घोषणा गरिएपछि बन्द जस्तै रहेको होर्मुज जलमार्ग पुनः सञ्चालनमा आउने संकेतसँगै कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा घटेको हो। अमेरिकी कच्चा तेलको मूल्य करिब १५ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल ९६.३१ डलरमा पुगेको छ भने ब्रेन्ट क्रुड पनि १३ प्रतिशतले घट्दै ९५.३६ डलरमा झरेको छ।
यद्यपि, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आएको यो गिरावटले नेपालमा इन्धनको मूल्य तत्काल घट्ने संकेत भने देखिएको छैन। नेपाल आयल निगमका अनुसार कच्चा तेल र प्रशोधित पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यबीच अहिले असामान्य अन्तर रहेको छ।
निगमका प्रवक्ता मनोज ठाकुरका अनुसार नेपालले प्रत्यक्ष रूपमा कच्चा तेल नभई प्रशोधित तेल खरिद गर्ने भएकाले मूल्य घट्ने प्रक्रिया ढिलो हुन्छ। हाल कच्चा तेलको मूल्य १०० डलर आसपास रहँदा प्रशोधित डिजेलको मूल्य ३०० डलरसम्म पुगेको छ, जुन सामान्य अवस्थाभन्दा धेरै बढी अन्तर हो।
त्यसैगरी, सरकारले करमा ५० प्रतिशत छुट दिए पनि निगम अझै ठूलो घाटामा रहेको जनाएको छ। हाल पेट्रोलमा प्रतिलिटर ३४ रुपैयाँ र डिजेलमा प्रतिलिटर १२० रुपैयाँ घाटा रहेको छ। कर छुटबाट केही राहत मिले पनि समग्र घाटा कम गर्न पर्याप्त नभएको निगमको भनाइ छ।
नयाँ मूल्य समायोजनका लागि निगम भारतीय आयल कर्पोरेसनबाट आउने मूल्य सूचीको प्रतीक्षामा रहेको छ। आगामी १५ तारिखमा प्राप्त हुने नयाँ मूल्यले नेपालमा इन्धनको मूल्य घट्ने वा नघट्ने टुंगो लाग्ने बताइएको छ।
समग्रमा, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य घटे पनि पुरानो घाटा र प्रशोधित तेलको उच्च मूल्यका कारण नेपाली उपभोक्ताले तत्कालै राहत पाउने सम्भावना न्यून देखिएको छ।
