नेपालको रसुवा–भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढी केवल ठूलो वर्षाका कारण आएको होइन भन्ने नयाँ अनुसन्धानले देखाएको छ।
चिनियाँ विज्ञान प्रतिष्ठानअन्तर्गतको इन्स्टिच्युट अफ तिब्बती प्लेटो रिसर्चको नेतृत्वमा गरिएको अध्ययनअनुसार, अगस्ट २६ को बिहान लाङ्टाङ लिरुङको उत्तरी भिरालो उच्च हिमाली क्षेत्रमा बरफ र चट्टानसहितको ठूलो हिमपहिरो गएको थियो।
पहाडबाट खसेको बरफ र चट्टान गहिरो खोल्सामा तीव्र गतिमा तल झर्दै गयो। करिब २२ किलोमिटर लामो उपत्यका पार गर्ने क्रममा त्यसले बाटोमा रहेका माटो, ढुंगा र अन्य भूभागका सामग्री पनि बगाउँदै लग्यो। नदीको पानीसँग मिसिँदै जाँदा सुरुमा खसेको हिमपहिरो विशाल र अत्यन्त शक्तिशाली लेदोमा परिणत भयो।
यसको प्रभाव नेपाल हुँदै चीनको तिब्बतस्थित केरुङ बन्दरगाहसम्म पुगेको अनुसन्धानले देखाएको छ।
अझ महत्वपूर्ण कुरा, अनुसन्धानकर्ताहरूले विपद् हुनुअघि असामान्य रूपमा ठूलो वर्षा भएको प्रमाण फेला पारेका छैनन्। बरु लामो समयदेखि बढिरहेको हिमनदीको गति, उच्च तापक्रमका कारण बढेको हिउँ पग्लिने प्रक्रिया र पर्माफ्रोस्ट अर्थात् जमेको माटो पग्लिनुले पहाडको स्थिरता कमजोर बनाएको हुनसक्ने उनीहरूको निष्कर्ष छ।
मुख्य पहिरो खस्नुभन्दा केही घण्टाअघि नै मुहान क्षेत्रमा साना–साना असामान्य गतिविधिका संकेतहरू भूकम्प मापन केन्द्रका रेकर्डमा देखिएको पनि अनुसन्धानले जनाएको छ।
यसले एउटा महत्वपूर्ण कुरा देखाउँछ—विनाशको शक्ति पहाडबाट कति बरफ र चट्टान खस्यो भन्नेमा मात्र निर्भर हुँदैन। ती सामग्री तल झर्दै गर्दा बाटोमा कति थप माटो, ढुंगा र पानी मिसिन्छ भन्ने कुराले पनि विपद्को आकार र प्रभाव निकै बढाउन सक्छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले जलवायु तापक्रम बढिरहेको अवस्थामा यस्ता उच्च हिमाली क्षेत्रको जोखिम मूल्याङ्कन गर्दा मुहान मात्रै होइन, त्यसबाट प्रभावित हुनसक्ने सम्पूर्ण नदी र उपत्यकालाई समेट्नुपर्ने बताएका छन्।
यो अध्ययनले भविष्यमा यस्ता विपद् आउनुअघि सम्भावित संकेत पहिचान गर्ने, पूर्वसूचना प्रणाली बलियो बनाउने र सीमापार विपद् व्यवस्थापनमा वैज्ञानिक आधार तयार गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
