काठमाडौं, १२ चैत - इरानसँगको तनाव कम गर्ने कूटनीतिक प्रयास जारी रहँदा अमेरिकाले खाडी क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा सैनिक परिचालन गरेको खबर सार्वजनिक भएको छ। यस कदमलाई लिएर इरानले गम्भीर चासो व्यक्त गर्दै, आफ्नो भूभागमाथि सम्भावित खतरा बढेको संकेत गरेको छ।
इरानका सभामुख मोहम्मद बघेर घलिबाफले कुनै पनि छिमेकी राष्ट्रले ‘शत्रु’ शक्तिलाई इरानको टापु कब्जा गर्न सहयोग गरे त्यसको कडा प्रतिकार हुने चेतावनी दिएका छन्। उनले इरानी सेना सतर्क अवस्थामा रहेको उल्लेख गर्दै, आवश्यक परे सम्बन्धित देशका महत्वपूर्ण पूर्वाधारमा आक्रमण गरिने बताएका छन्।
यद्यपि उनले कुनै देशको नाम उल्लेख नगरे पनि केही विश्लेषकहरूले उक्त चेतावनी संयुक्त अरब इमिरेट्सतर्फ लक्षित हुन सक्ने अनुमान गरेका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार अमेरिकाको ध्यान इरानको रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण खार्ग टापुतर्फ केन्द्रित देखिएको छ। मुख्यभूमिसँग नजिक रहेको यो टापु व्यापार र सुरक्षाको दृष्टिले अत्यन्त संवेदनशील मानिन्छ।
यसैबीच, इरानको अर्ध–सरकारी तस्निम समाचार एजेन्सीले सैन्य स्रोतलाई उद्धृत गर्दै, यदि इरानमाथि कुनै आक्रमण भएमा रेड सागर क्षेत्रमा नयाँ मोर्चा खोल्न सकिने संकेत दिएको छ।
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय पेन्टागनले खाडी क्षेत्रमा हजारौं हवाई तथा जल सैनिक परिचालन गरिरहेको बताइएको छ। सो क्रममा ८२ औं एयरबोर्न डिभिजनका करिब २ हजार सैनिकलाई तयारी अवस्थामा राखिएको छ, जुन विशेष रूपमा छिटो परिचालन गर्न सकिने ‘प्याराट्रुपर’ बलका रूपमा चिनिन्छ। यसअघि नै अमेरिकी मरीनका दुई टुकडी पनि त्यसतर्फ प्रस्थान गरिसकेका छन्।
यदि खार्ग टापुमा अमेरिकी सैन्य गतिविधि बढेमा बाब–अल–मन्देब जलडमरू क्षेत्रमा अस्थिरता बढ्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। अफ्रिका र एसियाबीच पर्ने यो समुद्री मार्ग रेड सागर र एडेन खाडीलाई जोड्ने महत्वपूर्ण नाका हो, जहाँबाट विश्वको ठूलो परिमाणमा तेल तथा ग्यास ढुवानी हुने गर्दछ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यस क्षेत्रमा तनाव बढेमा विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति प्रभावित भई मूल्यवृद्धि हुनसक्छ। साथै, जहाज आवागमन अवरुद्ध भएमा वैकल्पिक मार्ग प्रयोग गर्नुपर्ने हुँदा समय र लागत दुवै बढ्नेछ।
त्यसैगरी, इरान समर्थित यमनका हुथी विद्रोहीहरू पनि आवश्यक परे उक्त जलमार्ग नियन्त्रणमा सक्रिय हुन सक्ने दाबी गरिएको छ, जसले क्षेत्रीय सुरक्षा चुनौतीलाई थप जटिल बनाउन सक्ने देखिन्छ।
