शरद ऋतुको नीलो आकाशमा रङ्गीचङ्गी चङ्गा उड्न थालेसँगै काठमाडौं उपत्यकामा दसैँको रौनक बढेको छ। बिहान–बेलुकीको चिसो सिरेटो र दिउँसोको पारिलो घामसँगै बजारमा चङ्गा, लट्टाई र धागो किन्नेहरूको चहलपहल देखिन थालेको छ।
दसैँ उपत्यकावासीका लागि टीका, जमरा र पारिवारिक भेटघाटको पर्व मात्र होइन, चङ्गा उडाएर रमाइलो गर्ने परम्परासँग पनि जोडिएको छ। बालबालिकादेखि युवासम्म र आफ्नै बाल्यकाल सम्झँदै छतमा उक्लिने पाका पुस्तासम्मलाई चङ्गाले एउटै आकाशमुनि जोड्ने गरेको छ।
काठमाडौंका असन, इन्द्रचोक, भेडासिं, नयाँ बजार, पाटन र ठमेल आसपासका बजारमा चङ्गा किन्नेहरूको चहलपहल बढेको छ। सडकपेटीमा सजाइएका बाँसका लट्टाई, विभिन्न रङ र आकारका चङ्गा तथा राष्ट्रिय झण्डाका चन्द्र–सूर्य अङ्कित चङ्गाले बजारलाई उत्सवमय बनाएका छन्। बालबालिकाको रोजाइमा कार्टुनका चित्र भएका चङ्गा पनि परेका छन्।
समयसँगै चङ्गा उडाउने तयारी गर्ने शैलीमा समेत परिवर्तन आएको छ। पहिले बाँस र काठका लट्टाईमा हातैले धागो बेर्ने चलन बढी थियो। अहिले भने बजारमा विद्युतीय स्पुलिङ मेसिनको प्रयोग बढेको छ। मोटरबाट चल्ने मेसिनले धागो छिटो बेर्न सहयोग गरेपछि विक्रेतालाई चङ्गा उडाउने सिजनको माग व्यवस्थापन गर्न सहज भएको छ।
चङ्गाको बजारमा परम्परा र आधुनिकताको मिश्रण देखिन्छ। रातो पृष्ठभूमिमा पहेँलो सूर्य अङ्कित कागजी चङ्गादेखि राष्ट्रिय झण्डाका चन्द्र–सूर्य भएका चङ्गा र डोरेमोनजस्ता कार्टुन चित्र भएका आधुनिक डिजाइनसम्म उपलब्ध छन्। चङ्गाको रूप फेरिए पनि दसैँमा चङ्गा किन्ने र उडाउने रहर भने पुस्तौँदेखि कायम छ।
चङ्गा किन्न आउने अभिभावक र बालबालिकाबीचको उत्साहले यसको सांस्कृतिक महत्त्वलाई पनि झल्काउँछ। अभिभावकले आफ्ना छोराछोरीलाई चङ्गा किनिदिनुका साथै आफूले बाल्यकालमा अनुभव गरेको रमाइलो नयाँ पुस्तासँग बाँड्ने अवसरका रूपमा पनि यसलाई लिने गरेका छन्। मोबाइल र डिजिटल मनोरञ्जनको बढ्दो प्रयोगबीच चङ्गा उडाउन घरबाहिर निस्कनु, खुला आकाशमा रमाउनु र साथीभाइसँग समय बिताउनु छुट्टै अनुभव बनेको छ।
यद्यपि, चङ्गा उडाउँदा सुरक्षा सावधानी अपनाउनु आवश्यक छ। सडक तथा विद्युत् तार आसपास चङ्गा उडाउनु हुँदैन। हातमा चोट लाग्न सक्ने भएकाले धागो सम्हाल्दा सावधानी अपनाउनुपर्छ भने अरूलाई जोखिममा पार्ने धारिलो वा हानिकारक धागो प्रयोग गर्नु हुँदैन।
काठमाडौंको आकाशमा उडिरहेका चङ्गाले दसैँको उल्लाससँगै बाल्यकालका सम्झना, पारिवारिक आत्मीयता र पुस्तौँदेखि चल्दै आएको सांस्कृतिक परम्परालाई जीवन्त बनाइरहेका छन्। चङ्गा उडाउनु मनोरञ्जन मात्र नभई नयाँ पुस्तालाई परम्परासँग जोड्ने अवसर पनि हो।
काठमाडौं उपत्यकामा दसैँ नजिकिएसँगै चङ्गा, लट्टाई र धागो किन्नेहरूको चहलपहल बढेको छ। नीलो आकाशमा उड्ने रङ्गीचङ्गी चङ्गाले बाल्यकालका सम्झना, पारिवारिक आत्मीयता र दसैँको उमङ्गलाई फेरि जीवन्त बनाउँदै छ। सबैको मन चङ्गा बनोस्, बडादसैँको हार्दिक मङ्गलमय शुभकामना।
pc: onlinekhabar
